
Aylanma inventarizatsiya: optom bazada ABC bo'yicha tanlab sanash
Butun bazani yilda bir marta emas, eng qimmat va tez aylanadigan pozitsiyalarni muntazam sanash. ABC bo'yicha tanlov va haftalik reja.
Butun bazani yilda bir marta sanash katta ish: bir necha smena, ko'p odam, to'xtab qolgan jo'natish. Natijasi esa kech keladi: farqni topgan paytda uning sababi allaqachon unutilgan, yo'qotish bo'lsa, oylar davomida to'planib bo'lgan. Aylanma inventarizatsiya boshqacha ishlaydi: bazaning hammasini emas, har kuni oz sonli pozitsiyani sanaysiz, lekin eng muhimlarini tez-tez. Quyida pozitsiyalarni ABC bo'yicha tanlash va haftalik reja.
Yilda bir marta sanashning kamchiligi
Yillik sanoq xatoni eng kech paytda ko'rsatadi. Farq chiqqanda hujjatlar 12 oy ichida yig'ilgan, peresort, qaytarish va kech kiritilgan kirim bir-biriga aralashgan, sababni topish deyarli mumkin emas. Aylanma sanoqda esa muhim pozitsiyalar bir necha haftada bir marta tekshiriladi, shuning uchun farq paydo bo'lgan zahoti ko'rinadi va uning sababi hali yangi.
ABC bo'yicha tanlov
Pozitsiyalarni aylanma summasi bo'yicha uch guruhga bo'ling:
- A: eng ko'p aylanma beradigan pozitsiyalar, ya'ni jami aylanmaning taxminan 80 foizini tashkil qiladigan guruh. Ularning soni odatda kam.
- B: keyingi guruh, taxminan 15 foiz aylanma.
- C: qolganlari, soni ko'p, aylanmadagi ulushi kam.
Bu bo'linish chegarasi shartli, uni bazangizga moslab o'zgartirasiz. Muhimi — dasturdan so'nggi 6–12 oyning sotuv hisobotini olib, aylanma bo'yicha kamayish tartibida saralash. Qimmat va tez ketadigan tovar jadvalning tepasida chiqadi.
Takrorlanish va haftalik reja
Guruhga qarab sanash tezligi ham farq qiladi. Shartli misol: bazada 1 200 pozitsiya, ulardan A guruhda 100, B guruhda 300, C guruhda 800 ta pozitsiya bor.
- A guruh har 2 haftada: haftasiga 50 pozitsiya.
- B guruh har chorakda (13 hafta): haftasiga taxminan 23 pozitsiya.
- C guruh yilda bir marta: haftasiga taxminan 15 pozitsiya.
Jami haftasiga taxminan 88 pozitsiya, ya'ni kuniga 17–18 ta. Bu hajmni bir juft sanovchi ish kunining dastlabki yoki oxirgi soatlarida bajarishi mumkin, bazani to'xtatish esa kerak emas. Har kuni sanaladigan pozitsiyalarni dasturda yoki jadvalda oldindan belgilab qo'ying. ABC ro'yxatini har chorakda qaytadan chiqaring: pozitsiyalar guruhdan guruhga o'tadi, masalan yangi mavsumiy tovar A ga chiqib ketadi, eskirgani esa C ga tushadi. Guruhni bir marta belgilab, yillab o'zgartirmaslik keng tarqalgan xato.
Kunlik tartib
- Ertalab ro'yxat chiqariladi: bugungi pozitsiyalar, manzillar va dasturdagi qoldiq (varaqda uni sanovchiga ko'rsatmang).
- Sanovchi kesish nuqtasini yozib oladi: shu daqiqadan keyingi harakat alohida hisoblanadi.
- Pozitsiyalar sanaladi, kerak bo'lsa ikkinchi sanovchi tekshiradi.
- Farq chiqsa, o'sha kunning o'zida sabab qidiriladi: hujjatlar, peresort, qaytarish.
- Natija jadvalga yoziladi: pozitsiya, dastur, haqiqat, farq, sabab, harakat.
Qayd etib boring: nechta pozitsiya sanalgan va nechtasi mos kelgan. Mos kelish ulushi bazaning aniqlik ko'rsatkichiga aylanadi va oy sayin o'sishi kerak. Sanovchi doim bir xil odam bo'lsin: u tajriba orttiradi. Tekshiruvchini esa tez-tez almashtirib turing, shunda ko'z «ko'nikib» qolmaydi.
Qo'shimcha «signal» sanoqlari
Rejadan tashqari quyidagi hollarda pozitsiyani darhol sanang: 1C da manfiy qoldiq paydo bo'ldi, katta qaytarish keldi, mijoz «kam keldi» deb da'vo qildi, pozitsiyada oldin farq chiqqan edi. Bunday sanoq kam vaqt oladi, ammo muammoni boshlanishida ushlaydi. Signal sanog'ini ham o'sha jadvalga yozing va sabab ustunida «signal» deb belgilang: oy oxirida qaysi signal ko'proq to'g'ri chiqqanini ko'rasiz. Farq A guruhda chiqsa, shu zonadagi boshqa A pozitsiyalarini ham sanang: ehtimol sabab zonaning o'zida.
Aylanma sanoq yillik inventarizatsiyani butunlay almashtirmasligi mumkin: buxgalteriya talabi bo'yicha to'liq sanoq baribir kerak bo'lsa, buni hisobchi bilan aniqlab oling. Biroq u paytda baza allaqachon tartibda bo'ladi, yillik sanoq esa tez va tinch o'tadi.
Xulosa
Aylanma sanoq inventarizatsiyani bir marta bo'ladigan voqeadan kundalik odatga aylantiradi: eng muhim pozitsiyalar tez-tez, qolganlari kamroq sanaladi, farq esa sababi yangi paytda topiladi. ABC bo'yicha tanlov, haftalik reja va natija jadvali shunga yetarli. SkladBaza muntazam nazorat xizmatida har oy yoki chorakda tanlab sanoq o'tkazadi: eng qimmat va eng tez aylanadigan pozitsiyalar doimiy nazoratda turadi.