Sinish va buzilish: tovarni hisobdan chiqarish tartibi

Ertalab omborchi javon tagida singan yog' idishlarini ko'radi: beshta ikki litrli idish yorilgan, karton moyga to'yib ketgan. U nima qiladi? Ko'p bazalarda javob bir xil: yig'ib tashlaydi va jim turadi, chunki hisobdan chiqarish murakkab tuyuladi, jarima xavfi esa real. Natijada yo'qotish hujjatda ko'rinmaydi, sanoq kuni esa oddiy kamomad bo'lib chiqadi va uni tushuntirib bo'lmaydi. Quyida sinish va buzilish hisobini ochiq yuritish yo'li: topilgan zahoti nima qilinadi, dalolatnoma qanday tuziladi va sabablar qanday tahlil qilinadi.

Sinish va buzilish: ikki xil yo'qotish

Ular ko'pincha bitta ro'yxatga tushadi, lekin sabablari boshqa.

• Sinish — mexanik shikast: shisha, tuxum, keramika, yorilgan plastik idish, yirtilgan qop. Odatda tushirish, ko'chirish, yig'ish yoki yuklash paytida bo'ladi.
• Buzilish — sifatning yo'qolishi: muddati o'tgan mahsulot, namlangan un va shakar, kemiruvchi tishlagan qop, sovitkich to'xtab qolgani sabab ketgan tovar.

Farq muhim, chunki chora ham boshqacha. Sinishni kamaytirish uchun joylashtirish va yuklash qoidalarini o'zgartirasiz, buzilishni kamaytirish uchun esa muddat nazorati va saqlash sharoitini yaxshilaysiz. Hammasini bitta «yo'qotish» qatoriga yozsangiz, qaysi chora kerakligi ko'rinmay qoladi.

Topilgan zahoti: beshta harakat

1. Joyni xavfsiz qiling. Singan shisha va to'kilgan suyuqlik odamni jarohatlashi mumkin, shuning uchun avval atrofni to'sib qo'ying.
2. Tovarga tegmasdan suratga oling: umumiy kadr (qayerda turibdi) va yaqindan (yorliq, partiya, shikast).
3. Sog'lom qismni ajrating. Singan qutidagi butun idishlar yaroqli bo'lishi mumkin: ularni sanab, alohida qo'ying.
4. Yaroqsizini «yaroqsiz tovar» zonasiga o'tkazing va komissiya qarorigacha saqlang.
5. Mas'ul shaxsga xabar bering: kim, qachon va qayerda topgani darhol yozib qo'yiladi.

Asosiy qoida: dalolatnoma tasdiqlanmaguncha yaroqsiz tovarni chiqitga tashlamang. Aks holda keyinroq hech kim haqiqatan ham shuncha quti singanini isbotlay olmaydi.

Dalolatnoma tarkibi

Hujjatning aniq shakli, uni kim imzolashi va hisobdan chiqarishning buxgalteriya hamda soliq jihatlari ichki tartib va amaldagi talablarga bog'liq: bu savollarni buxgalter yoki yurist bilan aniqlang. Mazmun jihatidan esa dalolatnomada kamida quyidagilar bo'lishi kerak:

• sana, vaqt va joy (zona, adres);
• pozitsiya, partiya, o'lchov birligi va miqdor;
• summa va u qaysi narx bo'yicha hisoblangani;
• sabab kodi (pastda);
• kim topgani va kim guvoh bo'lgani;
• suratlar raqami yoki papka nomi;
• komissiya a'zolarining imzosi va qaror: hisobdan chiqarish, yetkazib beruvchiga da'vo yoki qayta ishlash.

Dalolatnomalarni oy oxirida «to'plab» yozmang. O'sha kuni yoki ertasiga yozilgan hujjatni tekshirish mumkin; bir oydan keyin esa qaysi qutini kim sindirgani eslanmaydi.

Sabab kodlari va oylik tahlil

Har dalolatnomaga qisqa sabab kodi qo'ying: Q — qabul paytidagi shikast, S — saqlash, Y — yig'ish yoki yuklash, M — do'kondan qaytgan tovar, T — yaroqlilik muddati o'tgan, N — namlik, kemiruvchi yoki harorat.

Shartli misol: oy davomida 11 ta dalolatnoma yozildi. Birida 30 donali 4 ta tuxum lotogi singan, ya'ni 120 ta tuxum; donasi 1 200 so'm bo'lsa, yo'qotish 144 000 so'm. Kodlar bo'yicha guruhlasangiz, 11 ta hodisadan 7 tasi Y kodi bilan chiqdi va deyarli hammasi bitta tor yo'lakda, yuk ko'targich burilgan joyda yuz bergan. Demak, muammo odamda emas, yo'lakning torligida yoki paddonni noto'g'ri qo'yishda. Yo'qotishni jarimaga emas, aniq joyga yo'naltirasiz.

Oy oxirida uchta savol bering: qaysi pozitsiyada eng ko'p, qaysi kod eng ko'p, qaysi smena yoki zonada eng ko'p. Uch savol uchta amaliy chora beradi.

Yo'qotish yashirilmasligi uchun

• Sinish va buzilish uchun ichki me'yor belgilang. Uni o'zingizning oxirgi 3–6 oylik tarixingiz chiqaradi, boshqa bazadan olingan raqam emas.
• Xabar bergan odamni jazolamang: o'z vaqtida aytilgan sinish arzon, sanoq kuni chiqqan «sirli kamomad» esa qimmat.
• Yaroqsiz tovar zonasini ham sanang va hisobda alohida ko'rsating. Dalolatnomasi hali chiqmagan tovar «hisobdan chiqarish kutilmoqda» deb yoziladi.
• Aybdor yetkazib beruvchi yoki tashuvchi bo'lsa, da'va muddati qisqa bo'lishi mumkin: shartnomani oldindan o'qib chiqing.

Xulosa

Sinish va buzilish bazada tabiiy hodisa, yashirilgani esa xavfli. Ochiq dalolatnoma, suratlar va sabab kodlari yo'qotishni kamomaddan ajratadi va qaysi joyda chora ko'rish kerakligini ko'rsatadi. Sanoqdan keyin farqning bir qismi sinish yoki muddat o'tishidan ekanini aniqlash uchun SkladBaza kamomad tahlili xizmatida farqni hujjatlar, qayta saralash va qaytarishlar bo'yicha ajratib beradi.