Optom bazada kamomad qayerdan chiqadi: to'rt bosqich tahlili

Kamomad chiqqanda birinchi savol deyarli har doim bir xil: «Kim o'g'irladi?». Aslida optom bazada farqning katta qismi o'g'irlikdan emas, tovarning bazadagi yo'lida paydo bo'ladigan oddiy xatolardan chiqadi. Sababni topish uchun tovar yo'lini ketma-ket ko'rib chiqish kerak: kirim, saqlash, jo'natish, qaytarish. Har bosqichda o'z xavf manbalari bor. Quyida kamomad manbalarining bosqichma-bosqich tahlili.

1-bosqich: qabul

Tovar bazaga kirganda xato eng arzon topiladi, lekin eng kam tekshiriladi. Odatiy manbalar:

• mashina yukxat bo'yicha ishonib qabul qilingan, paddon va quti sanalmagan;
• shikast va plomba holati rasmiylashtirilmagan, farq esa keyin «bazada yo'qolgan» deb yoziladi;
• tovar noto'g'ri pozitsiya yoki noto'g'ri o'lchov birligi bilan kirim qilingan.

Bu bosqichda kamomad hali boshlanmagan: baza yo'qotmagan, balki tovarni hech qachon olmagan. Ammo hisobda u bor, shuning uchun keyin farq sifatida chiqadi. Qabulda besh daqiqa tejalgan bo'lsa, keyin bir necha kun ketadi: yetkazib beruvchi «bizdan to'liq ketgan» deydi, sizning qo'lingizda esa dalil yo'q.

2-bosqich: saqlash

Tovar bazada turganda qoldiq «o'z-o'zidan» o'zgarmaydi, o'zgarishlar esa odamlar orqali bo'ladi:

• tovar noto'g'ri joyga qo'yilgan: omborchi uni topa olmaydi, dasturda esa turibdi, sanoqda «yo'qolgan» ko'rinadi;
• sinish, buzilish va muddati o'tish hisobdan chiqarilmagan;
• hujjatsiz chiqim: namuna, sovg'a, ichki ehtiyoj uchun olingan tovar;
• ko'chirish yozilmagan: tovar bir zonadan ikkinchisiga o'tgan, adres esa yangilanmagan.

Bu bosqichdagi eng xavfli narsa — «ko'rinmas harakat»: kimdir bir quti oldi, kimdir ko'chirdi, kimdir sindirdi, hech biri yozmadi. Bitta quti kichik narsa, lekin bir yil davomida yuzlab shunday harakat to'planadi.

3-bosqich: jo'natish

Jo'natish — kamomad eng ko'p tug'iladigan joy, chunki bu yerda ish tez, odam ko'p, hujjat esa shoshilinch:

• peresort: nakladnoyga yozilgan pozitsiya o'rniga boshqasi yig'ilgan;
• ortiqcha yoki kam yuklash: sanalmasdan mashinaga qo'yilgan;
• yig'ilgan buyurtma yuklanmay qolgan yoki ikki marta yuklangan;
• ekspeditorga topshirilgan tovar do'konda sanalmagan, farq aniqlanmagan.

Shartli misol: har buyurtmada bitta quti ortiqcha ketsa, kuniga 30 buyurtmada bu 30 quti, bir oyda taxminan 660 quti. Mijoz ortiqchani sezmaydi, bazaning hisobida esa kamomad bo'lib turadi.

4-bosqich: qaytarish

Qaytarishlar ko'pincha alohida nazoratsiz o'tadi:

• qaytgan tovar kirimga olinmagan yoki noto'g'ri partiyaga kirim bo'lgan;
• yaroqsiz tovar javonga qaytib, keyin hisobdan chiqarilmagan;
• qaytarish hujjati va tovar o'rtasida miqdor farqi bor.

Bu bosqich kamomadga ham, mijoz ishonchiga ham ta'sir qiladi: yaroqsiz tovar bir marta javonga qaytsa, keyingi mijozga yetib boradi.

Tahlil jadvali va misol

Har bir farq qatoriga to'rtta ustun qo'shing: bosqich, sabab, mas'ul, chora. Shartli misol: sanoqdan keyin 40 pozitsiyada farq chiqdi. Tahlildan so'ng taqsimot: qabul bosqichida 7 ta, saqlashda 9 ta, jo'natishda 17 ta, qaytarishda 5 ta, noma'lum 2 ta. Demak, birinchi navbatda e'tibor jo'natish bosqichiga qaratiladi: yig'ish, peresort va yuklash nazorati.

Jadvalni sanoqdan keyin baza boshlig'i, hisobchi va omborchi birgalikda to'ldiradi. Har bir farq uchun bitta savol beriladi: «Bu tovar qaysi hujjat bilan, qachon va qaysi zonadan o'tgan?». Javob topilsa, bosqich ham, mas'ul ham ma'lum bo'ladi.

Eng muhim qoidalardan biri: «noma'lum» ustuni ro'yxatning eng oxirida turadi va kichik bo'ladi. Ko'p farq «noma'lum» deb yozilgan bo'lsa, tahlil hali tugamagan.

Tahlilda odatiy xatolar

• Hamma farqni birdan o'g'irlikka yozish: haqiqiy sabab yashirinib qoladi.
• Faqat omborchini ayblash: farq ko'pincha qabulda, jo'natishda yoki hujjatlarda paydo bo'lgan.
• Bosqichni yozmaslik: sabab bor, lekin qayerda ekani noma'lum.
• Tahlilsiz tuzatish: dasturda qoldiqni tenglashtirib qo'yish.
• Mavsumni hisobga olmaslik: yuklama oshganda xato ham o'sadi, shuning uchun tahlilni mavsum bo'yicha ham solishtiring.
• Jadvalni yopiq saqlash: faqat rahbar ko'rsa, bosqichlardagi odamlar xatolarini tuzatishga ulgurmaydi.

Xulosa

O'g'irlik ham bo'ladi, lekin u hamma sababni chiqarib tashlagandan keyin qoladigan oxirgi gumon. Avval tovar yo'lidagi to'rt bosqichni ko'rib chiqish kerak: qabul, saqlash, jo'natish, qaytarish. SkladBaza kamomad tahlili xizmatida farq qayerda va qaysi bosqichda paydo bo'lganini hujjatlar, qayta saralash va qaytarishlar bo'yicha topadi va qaytalanmasligi uchun aniq tavsiyalar beradi.